తవాంగ్, అరుణాచల్ప్రదేశ్ : అరుణాచల్ప్రదేశ్లోని తవాంగ్ ప్రాంతానికి చెందిన మోన్పా తెగలో గతంలో పాటించేవారని చెబుతున్న ఓ ప్రత్యేక అంత్యక్రియల సంప్రదాయం ప్రస్తుతం ఆసక్తికర చర్చకు దారితీస్తోంది. మృతదేహాన్ని 108 భాగాలుగా చేసి నదిలో కలిపే పద్ధతి ఒకప్పుడు కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉండేదని సంప్రదాయ కథనాలు చెబుతున్నాయి. అయితే ఈ ఆచారం ప్రస్తుతం మోన్పా సమాజంలో సాధారణంగా పాటించడం లేదని తెలుస్తోంది.
మోన్పా సమాజంపై టిబెటన్ బౌద్ధ సంప్రదాయాల ప్రభావం గణనీయంగా ఉంది. బౌద్ధ విశ్వాసాల ప్రకారం మరణం తర్వాత జీవి ‘బార్డో’ అనే మధ్యస్థ స్థితిలోకి ప్రవేశిస్తుందని నమ్ముతారు. ఈ స్థితి 49 రోజుల వరకు కొనసాగుతుందని విశ్వాసం. ఈ సమయంలో మృతుల ఆత్మకు శాంతి చేకూరాలని ప్రార్థనలు, ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు.
అంత్యక్రియల విధానాన్ని నిర్ణయించడంలో లామాలు, మతపెద్దలు సంప్రదాయంగా కీలక పాత్ర పోషిస్తారు. కుటుంబ పరిస్థితులు, ప్రాంతీయ ఆచారాలు, మత విశ్వాసాల ఆధారంగా అంత్యక్రియల విధానం మారుతూ ఉంటుంది.
108 సంఖ్యకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం
బౌద్ధ సంప్రదాయాల్లో 108 సంఖ్యకు ప్రత్యేక ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యం ఉంది. ప్రార్థనా మాలలు, మతపరమైన ఆచారాలు, ప్రార్థనా విధానాల్లో ఈ సంఖ్యకు ప్రాధాన్యత కనిపిస్తుంది. మోన్పా సంప్రదాయాల్లోనూ 108కు ప్రత్యేక స్థానం ఉన్నట్లు చెబుతారు.
పురాతన సంప్రదాయ కథనాల ప్రకారం మృతదేహాన్ని నది వద్దకు తీసుకెళ్లి 108 భాగాలుగా విభజించి, అనంతరం వాటిని ఒక్కొక్కటిగా నదిలో వదిలేవారని చెబుతారు. ఈ ప్రక్రియను ‘థంపా’గా పిలిచే వ్యక్తి నిర్వహించేవారని కొన్ని కథనాలు పేర్కొంటున్నాయి.
శరీరం శాశ్వతం కాదనే బౌద్ధ తాత్విక భావనతో పాటు, మృతదేహాన్ని ప్రకృతిలో తిరిగి కలిపేయాలనే ఆలోచన కూడా ఈ పద్ధతి వెనుక ఉన్నట్లు సంప్రదాయ వివరణలు చెబుతున్నాయి.
ప్రాంతానికో విధానం
అయితే మోన్పా తెగలో అంత్యక్రియల పద్ధతి ఒకే విధంగా ఉండేది కాదని చారిత్రక వివరాలు సూచిస్తున్నాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో దహనం, మరికొన్ని చోట్ల ఖననం, నీటిలో కలపడం లేదా మృతదేహాన్ని పక్షులకు వదిలే విధానాలు కూడా ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.
అరుణాచల్ప్రదేశ్లోని పర్వత ప్రాంతాల భౌగోళిక పరిస్థితులు, కట్టెల లభ్యత వంటి స్థానిక పరిస్థితులు కూడా అంత్యక్రియల విధానాలపై ప్రభావం చూపినట్లు పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు.
కాలక్రమేణా సామాజిక పరిస్థితులు, మతపరమైన ఆచారాలు, ఆధునిక జీవన విధానంలో వచ్చిన మార్పులతో మోన్పా సమాజంలోని అంత్యక్రియల సంప్రదాయాలు కూడా మార్పు చెందాయి. ఒకప్పుడు కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉన్నట్లు చెప్పబడుతున్న 108 భాగాలుగా విభజించి నదిలో కలిపే పద్ధతి నేడు సాధారణ ఆచారంగా కనిపించకపోవడం ఈ సాంస్కృతిక పరిణామానికి నిదర్శనంగా చెప్పవచ్చు.
