బ్యాంకులో నగదు జమ చేస్తున్నారా? రూ.10 లక్షలు దాటితే ఏమవుతుంది?

న్యూఢిల్లీ: చాలామంది తమ వద్ద ఉన్న నగదును బ్యాంకు సేవింగ్స్ ఖాతాల్లో జమ చేస్తుంటారు. అయితే పెద్ద మొత్తంలో నగదు లావాదేవీలు చేసేటప్పుడు ఆదాయ పన్ను నిబంధనలను తెలుసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. ముఖ్యంగా సేవింగ్స్ ఖాతాల్లో ఏడాది మొత్తంలో జరిగే నగదు డిపాజిట్లపై బ్యాంకులు నిర్దిష్ట పరిమితికి మించి లావాదేవీలను ఆదాయ పన్ను శాఖకు నివేదించాల్సి ఉంటుంది.

ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న రిపోర్టింగ్ నిబంధనల ప్రకారం, ఒక వ్యక్తి ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సేవింగ్స్ ఖాతాల్లో మొత్తం రూ.10 లక్షలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ నగదు డిపాజిట్ చేస్తే, ఆ లావాదేవీ బ్యాంకు ద్వారా నివేదించబడే అవకాశం ఉంటుంది. ఇది ఒకేసారి మొత్తం జమ చేసినా, ఏడాది పొడవునా విడతలుగా జమ చేసినా వర్తిస్తుంది.

రూ.10 లక్షలు దాటితే పన్ను పడుతుందా?

రూ.10 లక్షల పరిమితిని దాటినంత మాత్రాన ఆ మొత్తంపై ఆటోమేటిక్‌గా పన్ను లేదా జరిమానా విధించరు. అయితే, పెద్ద మొత్తంలో నగదు డిపాజిట్‌పై ఆదాయ పన్ను శాఖకు సమాచారం వెళ్లినప్పుడు ఆ డబ్బు ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందనే ప్రశ్న తలెత్తవచ్చు.

అందుకే నగదు మూలానికి సంబంధించిన ఆధారాలను భద్రపరచుకోవడం కీలకం. జీతం, వ్యాపార ఆదాయం, ఆస్తి విక్రయం, అద్దె, గతంలో బ్యాంకు నుంచి తీసుకున్న నగదు వంటి చట్టబద్ధమైన మూలాల నుంచి డబ్బు వచ్చినట్లయితే, సంబంధిత పత్రాలు అందుబాటులో ఉండటం ఉపయోగకరం.

రూ.50 వేలకు మించి నగదు జమ చేస్తే PAN అవసరమా?

బ్యాంకింగ్ లావాదేవీల్లో PAN వివరాల అవసరం లావాదేవీ స్వభావం, పరిమితి, వర్తించే నియమాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఆదాయ పన్ను శాఖ గతంలో ఒకే రోజులో రూ.50,000కు మించిన నిర్దిష్ట బ్యాంకింగ్ లావాదేవీలకు PAN కోట్ చేయడం తప్పనిసరి చేసిన నిబంధనలను స్పష్టం చేసింది.

అందువల్ల పెద్ద మొత్తంలో నగదు లావాదేవీలు చేసే ముందు సంబంధిత బ్యాంకు, ప్రస్తుత ఆదాయ పన్ను నిబంధనలను పరిశీలించడం మంచిది.

రూ.2 లక్షలకు మించిన నగదు స్వీకరణపై జాగ్రత్త

ఆదాయ పన్ను చట్టంలోని సెక్షన్ 269ST కింద నగదు స్వీకరణపై కీలక పరిమితులు ఉన్నాయి. సాధారణంగా ఒక వ్యక్తి నుంచి ఒకే రోజులో, ఒకే లావాదేవీకి లేదా ఒకే కార్యక్రమం/ఈవెంట్‌కు సంబంధించి రూ.2 లక్షలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ నగదును స్వీకరించడంపై పరిమితి ఉంటుంది.

ఈ నిబంధనను ఉల్లంఘించిన సందర్భంలో స్వీకరించిన మొత్తానికి సమానమైన పెనాల్టీ వర్తించే అవకాశం ఉంది. కొన్ని నిర్దిష్ట మినహాయింపులు కూడా చట్టంలో ఉన్నాయి.

డిజిటల్ చెల్లింపులు సురక్షిత మార్గం

పెద్ద మొత్తాల చెల్లింపులు లేదా స్వీకరణల విషయంలో నగదుకు బదులుగా Account Payee Cheque, Bank Draft, NEFT, RTGS, UPI వంటి బ్యాంకింగ్ మార్గాలను ఉపయోగించడం వల్ల లావాదేవీకి స్పష్టమైన రికార్డు ఉంటుంది.

అలాగే పెద్ద మొత్తంలో నగదు బ్యాంకులో జమ చేసినప్పుడు డిపాజిట్‌కు సంబంధించిన రసీదులు, బ్యాంక్ స్టేట్‌మెంట్లు, ఆదాయానికి సంబంధించిన పత్రాలను భద్రపరచుకోవడం మంచిది.

నిబంధనలు తెలుసుకోవడం.. సమస్యలను నివారించడం

పెద్ద మొత్తంలో నగదు జమ చేయడం నేరం కాదు. అయితే నగదు మూలం స్పష్టంగా ఉండటం, అవసరమైనప్పుడు దానికి సంబంధించిన ఆధారాలు చూపించగలగడం అత్యంత ముఖ్యం. ఆదాయ పన్ను శాఖకు బ్యాంకులు నివేదించే లావాదేవీలు ఉన్నంత మాత్రాన పన్ను బకాయి ఉందని అర్థం కాదు.

అందువల్ల నగదు లావాదేవీలు చేసే ముందు ప్రస్తుత నిబంధనలను పరిశీలించి, లావాదేవీలకు సంబంధించిన సరైన రికార్డులను నిర్వహించడం ద్వారా భవిష్యత్తులో అనవసరమైన నోటీసులు, వివరణల ఇబ్బందులను తగ్గించుకోవచ్చు.